Je hebt yoga geprobeerd. Misschien vond je het fijn, misschien niet. Maar dat chronische gevoel van spanning in je schouders, de slaapproblemen, het volle hoofd aan het einde van een dag waarop je alles hebt gegeven, dat is er nog steeds.

Yoga heeft het niet weggenomen. En eerlijk gezegd: dat is ook niet wat yoga doet.

Yogatherapie wel.

Yoga is voor iedereen. Yogatherapie is voor jou.

Een yogales is ontworpen voor een groep. De instructeur geeft een reeks houdingen, begeleidt de ademhaling, sluit af met een savasana. Voor veel mensen is dat waardevol. Het brengt rust, beweegt het lichaam, geeft een moment van stilte in een drukke week.

Maar een yogales weet niet dat jij al drie jaar te weinig slaapt. Dat jij je schouders optrekt zodra je telefoon gaat. Dat ontspannen voor jou voelt als iets wat je eerst moet verdienen.

Yogatherapie begint precies daar.

Het is een individueel therapeutisch traject waarbij yogaprincipes, ademwerk, meditatie en lichaamsgerichte technieken worden ingezet voor een specifieke klacht. Denk aan chronische stress, burn-out, slaapproblemen, angst, of het gevoel dat je lichaam en hoofd al jaren niet meer samenwerken.

Wat doet een yogatherapeut anders?

Waar een yogaleraar een les geeft, stelt een yogatherapeut eerst vragen. Veel vragen.

Hoe slaap je? Wat voel je in je lijf als je gestrest bent? Op welke momenten van de dag ben jij eigenlijk aanwezig in jezelf?

Daarna wordt er een aanpak op maat samengesteld. Niet omdat dat een mooi marketingwoord is, maar omdat jouw zenuwstelsel, jouw geschiedenis en jouw lichaam vragen om een andere benadering dan die van je buurvrouw.

Een yogatherapeut combineert kennis van de yogafilosofie met inzichten uit de moderne wetenschap. Over het autonome zenuwstelsel, over hoe stress wordt opgeslagen in het lichaam, over wat herstel op celniveau betekent. Die combinatie maakt het anders dan een les, en anders dan een praattherapie.

De wetenschap erachter

Yogatherapie werkt onder andere via het autonome zenuwstelsel. Dat systeem regelt automatisch je ademhaling, hartslag, spijsvertering en stressrespons, en het kent twee standen: de sympathische (gas erop) en de parasympathische (gas los).

Bij chronische stress staat het sympathische systeem structureel te hard aan. Je lichaam denkt dat er gevaar is, ook als je gewoon een werkmail leest of de vaatwasser uitruimt.

De specifieke ademhalings- en beweegpatronen die in yogatherapie worden gebruikt, activeren direct het parasympathische systeem. Niet als relaxatietruc, maar als fysiologische interventie.

Onderzoek laat zien dat regelmatige beoefening van yogatherapeutische technieken de hartritmevariabiliteit verhoogt. Dat is een maat voor hoe goed je zenuwstelsel schakelt tussen spanning en ontspanning. En een zenuwstelsel dat goed kan schakelen, is een zenuwstelsel dat kan herstellen (Streeter et al., 2012).

De filosofische laag

Yogatherapie steunt ook op een rijke filosofische traditie die veel verder gaat dan houdingen en ademhaling.

Het Pancha Kosha-model, afkomstig uit de Taittiriya Upanishad, beschrijft vijf lagen van het menselijk wezen: de fysieke laag, de energetische laag, de mentale laag, de laag van inzicht en wijsheid, en de laag van diepe rust. Chronische stress raakt al deze lagen. En echte herstel ook (Sullivan et al., 2018).

Dat is precies waarom yogatherapie niet stopt bij ontspanningsoefeningen. Het gaat om herstel op alle niveaus: lichaam, adem, geest. Lees ook: hoe yoga helpt bij depressie.

Voor wie is yogatherapie?

Je hoeft geen yogaervaring te hebben. Je hoeft niet flexibel te zijn. Je hoeft niet te weten wat pranayama betekent of hoe je een lotuszit maakt.

Yogatherapie is voor jou als je merkt dat je hoofd niet stopt, je lijf gespannen aanvoelt ook als er objectief gezien niks aan de hand is, je slaap je niet herstelt of je energie maar niet stijgt.

Het is ook voor drukke moeders die precies weten wat ze nodig hebben maar er nooit aan toekomen, omdat er altijd iets of iemand anders voor gaat.

Dat is begrijpelijk. En het is ook precies waar yogatherapie je mee helpt: niet alleen ontspannen, maar ook snappen waarom dat zo moeilijk is en wat er echt voor nodig is om het te veranderen.

Bronnen

Streeter, C. C., Gerbarg, P. L., Saper, R. B., Ciraulo, D. A., & Brown, R. P. (2012). Effects of yoga on the autonomic nervous system, gamma-aminobutyric-acid, and allostasis in epilepsy, depression, and post-traumatic stress disorder. Medical Hypotheses, 78(5), 571–579. https://doi.org/10.1016/j.mehy.2012.01.021

Sullivan, M. B., Moonaz, S., Weber, K., Taylor, J. N., & Schmalzl, L. (2018). Toward an explanatory framework for yoga therapy informed by philosophical and ethical perspectives. Alternative Therapies in Health and Medicine, 24(1), 38–47.

Porges, S. W. (2011). The polyvagal theory: Neurophysiological foundations of emotions, attachment, communication, and self-regulation. W. W. Norton & Company.